Capybara

Plek in het dierenrijk

Capybara’s zijn de grootste knaagdieren ter wereld. Door hun afwijkende kenmerken worden ze binnen de soortenrijke zoogdierorde knaagdieren wel in een eigen familie ingedeeld. Burgers’ Zoo heeft nog meer knaagdieren in de collectie: de kangoeroeratten en de cactusmuizen in de Desert.

Bijzonder gedrag

Geurcommunicatie is voor capybara’s zeer belangrijk. De volwassen mannetjes hebben een kale plek tussen neus en voorhoofd, waar een geurklier zit. Het secreet uit die klier smeert het mannetje over takken en boomstammen, maar ook over zijn eigen lichaam. Op die manier bakent hij het territorium van de groep af, maar de geur geeft ook aan dat hij hoog in rang is en klaar staat voor vrouwtjes die willen paren. Op het achterwerk hebben zowel mannelijke als vrouwelijke capybara’s geurklieren. Ook de geuren uit deze klieren zijn individueel te onderscheiden; tenminste voor capybara’s!

Wist u dit al over capybara’s?

• Capybara’s wegen bij de geboorte rond de 1000 gram; net zoveel als een volwassen cavia dus! Daar lijken de kleintjes ook behoorlijk veel op, op de langere poten na. Al binnen één week beginnen pasgeboren capybara’s te grazen en na drie tot vier maanden worden ze gespeend.
• Capybara’s komen zowel in het open grasland als in regenwouden voor. In bosgebieden vind je ze alleen in zones langs rivieren en stroompjes. De grootste populatiedichtheid hebben ze in het Pantanal-gebied: tot 15 dieren per hectare.
• In Zuid-Amerika bestaat een aantal capybara-farms. Daar worden de dieren op een extensieve wijze gehouden voor hun vlees en leer. Vermoedelijk is dit een stuk duurzamer en milieuvriendelijker dan runderen huisvesten op hetzelfde stuk land.
• Capybara’s kunnen tien minuten lang onder water blijven en duikend flinke afstanden afleggen.
• Welke overeenkomst hebben nijlpaarden, krokodillen en capybara’s met elkaar? Hun ogen, oren en neusgaten liggen op één lijn aan de bovenkant van de kop. Al deze dieren kunnen tijdens het zwemmen ruiken, ademen, om zich heen kijken en luisteren, terwijl bijna heel hun lichaam onder water blijft verborgen.
• De sterke knaagtanden van capybara’s zijn wel twee centimeter breed. Zoals bij andere knaagdieren, groeien tanden en kiezen levenslang door en blijven zo altijd scherp knaaggereedschap.

Voortplanting

Capybara’s leven zowel in het water als aan land. De jongen worden echter aan land geboren. Hoewel ze al volledig behaard zijn, hun ogen open zijn en ze goed kunnen lopen, zijn ze in het begin nog geen briljante zwemmers. Bij gevaar vlucht een kersverse moeder daarom vaak het water in, terwijl haar pasgeborenen vlug het struikgewas in rennen om zich te verstoppen.

Eén met de natuur

Capybara’s staan op het menu van onder meer jaguars. Maar ook mensen jagen op deze dieren die veel vlees opleveren en van wier huid leer wordt gemaakt. Wanneer mensen intensief op ze jagen, laten capybara’s zich overdag niet meer zien en gaan ze 's nachts op zoek naar voedsel. Ook in de meer savanneachtige gebieden van hun verspreidingsgebied, waar het in de middaguren in de zon zeer warm kan worden, zijn capybara’s meer in de schemering op stap. In de middaghitte blijven ze dan liever in het water. Zo past het dier zich telkens aan de omstandigheden van zijn leefomgeving aan. 

Bedreiging en bescherming

Het verspreidingsgebied van capybara’s is enorm groot en ze planten zich vrij rap voort. Capybara’s zijn daarom gelukkig niet met uitsterven bedreigd.

De capybara’s in Burgers’ Bush

In Burgers’ Zoo bewonen de capybara’s een waterrijk verblijf in de Bush. Midden in hun verblijf ligt een grote, nagemaakte boomstam. Daar kunnen de capybara’s gewoon onderdoor duiken, het watergedeelte van het verblijf is dus nog een flink stuk groter dan je op het eerste gezicht zou denken. Het ‘capybara-strandje’ wordt vaak door andere dieren opgezocht; bezoekers zijn onder meer watervogels, zonnerallen en waterschildpadden. Met al deze dieren leven de capybara’s vreedzaam samen. De capybara’s krijgen in Burgers’ Zoo een plantaardig dieet van onder meer hooi, wortels, brokken en takken. De laatste zijn heel belangrijk om het continu doorgroeiend gebit in goede staat te houden.

In Burgers’ Zoo worden regelmatig jonge capybara’s geboren. In dierentuinen zijn capybara’s veel te zien, momenteel leven wel meer dan 700 van deze dieren in Europese dierentuinen. Omdat ze in dierentuinen zo veel voorkomen en in de natuur niet zeldzaam zijn, is er op dit moment geen gezamenlijk fokprogramma voor deze diersoort.