Wat is een ecodisplay? De Mangrove

Burgers’ Mangrove is volledig geïnspireerd op ons beschermde natuurgebied in Belize dat inmiddels ruim 400 vierkante kilometer beslaat en onder andere mangroves, koraalriffen, tropisch droogbos en tropisch regenwoud omvat. Dit natuurbehoudsproject ondersteunen we al ruim dertig jaar op succesvolle wijze in samenwerking met het Zwitserse vlinderpark Papiliorama. In de Mangrove maken bezoekers op indringende wijze kennis met de prachtige, kwetsbare natuurgebieden mangrove en tropisch droogbos. De Mangrove is in die rol dan ook een ware ambassadeur voor ons natuurbehoudsproject in Midden-Amerika!

De temperatuur in de Mangrove varieert tussen de 24 en de 28 graden Celsius. We moeten daar dus zowel verwarmen als koelen, gedurende het jaar. Hiervoor maken we gebruik van een warmte-/koude-opslaginstallatie (WKO), waardoor we veel energie besparen doordat we in de zomer overtollige warmte onder de grond opslaan om die in de winter weer omhoog te pompen. In de winter doen we dat ook met kou, waarmee we in de zomer weer kunnen koelen. We werken niet met kunstlicht, met uitzondering van het mangrovekwallenbassin, omdat de kwallen in de donkerdere wintermaanden anders problemen met hun symbiotische eencellige algen krijgen. In de natuur is in mangrovegebieden de luchtvochtigheid altijd hoog door de nabijheid van de zee, de vochtige modder en de hoge omgevingstemperatuur. Door Burgers’ Mangrove te verwarmen, grote waterpartijen en een vernevelingsmachine hebben we ook in onze nagebouwde mangrove zo’n vochtig-warme omgeving. ’s Nachts wordt de Mangrove beregend vanuit leidingen die in het koepeldak zijn verwerkt, waarbij we de moddervlakte met de wenkkrabben en het kwallenbassin ontzien om het zoutgehalte daarin niet teveel te verstoren.

In de Mangrove hebben we een zoutwater- en een zoetwatergedeelte. Het bassin waarin de zeekoeien zwemmen is zoetwater, terwijl de moddervlakte van de wenkkrabben en bijvoorbeeld ook het bassin van de mangrovekwallen uit zoutwater bestaat. Het luchtruim wordt bevolkt door vogels en door talloze kleurrijke vlinders. Eén van de uitdagingen in de Mangrove is om de balans te vinden tussen vogels en vlinders: de vogels moeten uiteraard niet teveel vlinders gaan wegvangen. Dus je moet heel zorgvuldig de vogelsoorten selecteren die geschikt zijn voor dit ecodisplay. De gekozen vogelsoorten moeten uiteraard ook geen vissen of krabben gaan eten, dus vallen er best wat soorten af in de selectie die je maakt. Maar ook bij de zoetwatervissen is de uitdaging om tot een evenwicht te komen. Zo zijn er drie soorten roofvissen uitgezet – de kaaimansnoek, een levendbarend snoekje (Belonesox belizanus) en een specifieke cichlidensoort (Petenia splendida) - om de nodige kleine visjes weg te vangen, zodat met name de cichlidensoorten niet te hard in aantallen toenemen.

Ook in de Mangrove vormen de planten de basis van het ecodisplay. We hebben de grootste collectie mangroveplanten van Europa. Mangroveplanten moeten tegen extreme, vijandige omstandigheden kunnen om te overleven: een regelmatige afwisseling van zout- en zoetwater onder een brandende zon. Veel mangroveplanten hebben dan ook technieken ontwikkeld om zout af te scheiden en beschikken daarnaast vaak over stevige, leerachtige bladeren ter bescherming tegen de felle zon. Van de honderdduizenden plantensoorten in de wereld komen er slechts enkele tientallen alleen in mangrovegebieden voor vanwege deze extreme omstandigheden die ze het hoofd moeten bieden.

De zeekoeien en vlinders hebben zich tot ware publiekslievelingen ontwikkeld, maar ook de wenkkrabben worden bijzonder goed gewaardeerd door de bezoekers vanwege hun vaak actieve en bijzondere gedrag. In hun verblijf bootsen we eb en vloed na en de krabbetjes zijn bij eb het actiefst. Aan het begin van de middag maken de bezoekers dus de grootste kans om daadwerkelijk wenkende wenkkrabben te zien, al is het voorkomen van dit gedrag ook enigszins afhankelijk van het seizoen. De vlinders houden zich met name op in het tropisch droogbos, waar ze nectarplanten vinden en waar ook de verschillende waardplanten zich bevinden. Elke vlindersoort heeft meestal eigen favoriete waardplanten waar ze hun eitjes afzetten en waarvan hun rupsen zich met blad voeden. In sommige gevallen zijn de vlindersoorten ook naar die waardplanten vernoemd, zoals de passiebloemvlinders bijvoorbeeld.

Qua ontwerp is onze zoodesigner zelf op reis gegaan naar ons natuurbehoudsproject in Belize, waar hij veel foto’s heeft gemaakt en zijn ogen goed de kost heeft gegeven. Hij heeft met name extra aandacht besteed aan kleurgebruik en constructies in Belize. Wanneer je als bezoeker de Mangrove binnenkomt, zie je op het eerste gezicht nergens educatieborden, terwijl die er zeker wel zijn. We hebben ze bewust niet in de zichtlijnen geplaatst om de beleving zo min mogelijk te verstoren. De wenkooien voor vogels en reptielen zijn handig weggewerkt in de beplanting of achter een huisje. Voor de hoofdingang van de Mangrove wappert de vlag van Belize en passeer je een pleintje dat in Caribische sfeer is ingericht.

Parkranger Silos nodigt je via een beeldpresentatie uit om vanuit het rangerstation waar je binnenkomt mee op expeditie te gaan door de Mangrove. In de hal vallen allerlei landschapselementen op, zoals de verweerd ogende brug (die in feite gloednieuw is en helemaal als zodanig is bewerkt), de houten wandelbrug die door de mangrove slingert, de veranda met uitzicht op de moddervlakte met krabben en bijvoorbeeld ook de speciale poppenkast voor de vlinderpoppen. Dankzij een meterslange ruit krijgt je een prachtig onderwaterpanorama op het zeekoeienverblijf. En bij het verlaten van de Mangrove ontdekken bezoekers allerlei informatie over ons natuurbehoudsproject in Belize, plus de mogelijkheid om via een moneyspinner zelf een kleine bijdrage te doen die rechtstreeks naar het project gaat.

Waar de Mangrove met name goed in slaagt, is om ons natuurbehoudsproject in Belize – dat voor veel bezoekers toch erg ver weg ligt en daardoor vrij abstract wordt – heel concreet te maken en mensen zelf te laten ervaren hoe bijzonder de dieren en natuur in dat gebied zijn. Een ecodisplay als de Mangrove leent zich bij uitstek om mensen onder te dompelen in een andere wereld en hen met alle zintuigen deze ervaring eigen te laten maken. Zo dragen we met de Mangrove zowel rechtstreeks bij aan bewustwording als aan actieve natuurbescherming ter plaatse in Belize!