Wat is een ecodisplay? De Desert

Burgers’ Desert is de grootste Amerikaanse rotswoestijn in de Europese dierentuinwereld. We laten bezoekers hier kennismaken met de woestijnen van het zuidwesten van de USA en het noorden van Mexico. Onze Desert is een combinatie van de Sonora-woestijn (Arizona en Mexico) en de Mojave-woestijn (Californië). De Amerikaanse rotswoestijn ligt niet in de tropen en kent daarom behoorlijk sterke seizoenen. In de zomer kan het er gloeiend heet zijn, terwijl het in de winter behoorlijk kan afkoelen. Ook kent deze woestijn jaarlijks een periode van korte, hevige regenval, waarna allerlei kleinere planten plotseling als paddenstoelen uit de grond opschieten en het landschap tijdelijk met een groen tapijt bedekken. En natuurlijk verschilt de temperatuur enorm overdag en ’s nachts; zeker in de zomer zijn die verschillen extreem.

Met het oog op onze bezoekers verwarmen we de Desert in de winter tot tien graden Celsius. We koelen de Desert in de zomer echter niet. In de recordzomer van 2020 werd zelfs in de schaduw een temperatuur van boven de 40 graden gemeten! Wel kunnen we een grote deur openzetten met een gaashor ervoor, zodat onze dieren niet naar buiten kunnen glippen. Ook kunnen we enkele luiken openzetten, eveneens met gaashorren daarvoor.

Woestijnen zijn dus extreme leefomgevingen voor dieren en planten. Veel dieren en planten weten hun waterverbruik tot een minimum te beperken. Zo hebben veel dieren bijvoorbeeld heel geconcentreerde urine en beschikken diverse plantensoorten als cactussen over technieken om water op te slaan. Omdat woestijnplanten over het algemeen maar zeer langzaam groeien, moeten wij onze planten beschermen tegen vraat door diverse diersoorten. Andere uitdagingen in de Desert zijn dat sommige diersoorten andere dieren op het menu hebben staan, zoals bijvoorbeeld de renkoekoek of de rode lynx. Deze diersoorten moeten we dus gescheiden van hun potentiële prooien houden. Veel zangvogels zijn bovendien behoorlijk territoriaal, waardoor je niet teveel vogels van dezelfde soort in de Desert kunt loslaten.

We hebben in de Desert handig met landschapselementen gewerkt om bezoekers aan elkaars zicht te onttrekken. Zo slingeren paden tussen rotsformaties door en duiken ze soms grotten in waar zich dierverblijven bevinden om vervolgens langs canyons of droge rivierbeddingen te voeren. De strategisch geplaatste natuurlijke landschapselementen zorgen ervoor dat bezoekers die op een ander pad wandelen dan tijdelijk niet zichtbaar zijn. Onze toenmalige zoodesigner Tom de Jongh heeft op zijn reis door de Sonora- en Mojave-woestijnen veel foto’s genomen, zijn ogen goed de kost gegeven en daarna een zeer nauwkeurig kleimodel geboetseerd, waarna de authentieke landschapselementen heel precies zijn nagebouwd. In de Desert zijn door specialisten kunstrotsen ontworpen, bewerkt en geschilderd om een zo natuurgetrouw mogelijke weergave te realiseren. Deuren die toegang geven tot dierverblijven zijn vaak op handige wijze in deze rotswanden verwerkt om zo min mogelijk verstoring van het beeld te veroorzaken.

Andere landschapselementen die de Desert zijn kenmerkende karakter geven, zijn bijvoorbeeld de nagemaakte rotsschilderingen die zo’n vijfduizend jaar geleden door de oorspronkelijke menselijke bewoners van deze woestijngebieden zijn gemaakt. Of de authentieke gefossiliseerde boomstammen zoals die ook te vinden zijn in het Petrified Forest in Arizona. De gesimuleerde opgraving van het skelet van een Tyrannosaurus rex, de ‘verongelukte’ houten wagen midden in de woestijn, of het verlaten kampvuur in het ratelslangenverblijf zijn andere typerende landschapselementen. 

Maar vergeet zeker de bijzondere plantencollectie in de Desert niet! De indrukwekkende, metershoge saguaro’s (zuilcactussen) vallen meteen in het oog. Net als de karakteristieke yucca’s, agaves, schijfcactussen, de joshua-trees en de creosootstruiken. De grijsaardcactus en schoonmoedersstoel zijn in het wild zelfs bedreigde soorten. In de Desert bevindt zich geen bewateringssysteem in het dak, dus geven de plantenverzorgers de planten zelf handmatig water. Veel woestijnplanten kunnen uiteraard goed tegen lange periodes van droogte en weten de spaarzame regenval handig en efficiënt op te slaan voor later gebruik.

Enkele woestijnbewoners zijn bovendien giftig. En dan hebben we het niet alleen over bepaalde plantensoorten die giftige stoffen produceren om zichzelf tegen vraat te beschermen, maar ook over enkele dieren, zoals de rode diamantratelslangen en de gilamonsters. Voor de rode diamantratelslangen geldt qua verzorging een uitgebreid veiligheidsprotocol, inclusief training van dierverzorgers voor het geval dat ooit iemand onverhoopt toch gebeten zou worden. Gelukkig is dit op het moment van schrijven in de hele geschiedenis van onze Desert nog nooit voorgevallen; natuurlijk mede door de zorgvuldigheid waarmee speciaal opgeleide dierverzorgers werken.

Het is onmogelijk om in één tekst alle bijzonderheden van het ecodisplay Desert uit de doeken te doen, maar deze tekst biedt een aantal concrete aandachtspunten om bij een volgend bezoek aan onze rotswoestijn eens extra op te letten. Hopelijk leidt dit tot bovendien tot een beter begrip en een hogere waardering van dit bijzondere ecodisplay, dat een habitat toont dat in slechts weinig dierenparken te bewonderen valt.