Plek in het dierenrijk
De chuckwalla is een reptiel. Binnen de reptielen behoort hij tot de hagedissen en hij is lid van de familie van de leguanen. Zijn nauwste familie in Burgers’ Zoo is dus de groene leguaan in Burgers’ Bush.
Er zijn nog vier andere soorten chuckwalla’s, waarvan drie op heel kleine eilanden voor de kust van Californië, respectievelijk in de Golf van Cortez leven. Als je een chuckwalla in een dierentuin of als huisdier ziet, gaat het vrijwel zeker om de gewone of noordelijke chuckwalla.
Bijzonder gedrag
Chuckwalla’s zien er lomp en sloom uit, maar ze kunnen best vlot bewegen! Hun afgeplatte lichaam is perfect om zich in kieren en tussen rotsen te verstoppen. Bij bedreiging blazen ze zich ook nog op met lucht, zodat ze niet makkelijk uit een verstopplek te trekken zijn.
Feitjes over chuckwalla’s
- De bijzondere naam danken ze aan de naam die de oorspronkelijke lokale bewoners van het volk Shoshone voor deze hagedissen hadden: tcaxxwal. Toen de Spanjaarden eeuwen geleden in Amerika arriveerden, namen ze deze benaming ongeveer zo over. En met wat fantasie, klanknabootsing en aanpassing werd daar ‘chuckwalla’ van gemaakt.
- Als een chuckwalla zich in het nauw gedreven voelt, kan hij zijn staart afwerpen aan een van tevoren ingebouwd breekpunt. De staart blijft nog een tijdje wiebelen en terwijl de aanvaller is afgeleid, kan de hagedis zich uit de voeten maken. Dit trucje kan een chuckwalla maar één keer in zijn leven uitvoeren. De staart groeit weer aan, maar dat gaat langzaam en hij wordt meestal niet zo mooi als zijn eerste staart.
- Dit is een van de weinige dieren die ook bladeren en vruchten van de sterk ruikende creosootstruik opeet. Het is niet per se zijn lievelingseten, maar als er niets anders is in de warme zomers
- Chuckwalla’s en andere leguanen kunnen geen sterk geconcentreerde urine produceren. Om lichaamsvocht te besparen, kunnen ze overbodige zouten echter niet alleen uitplassen, maar ook uitniezen! In hun neus hebben ze speciale klieren die zout uitscheiden. Op een gegeven moment is daar voldoende voor om met een flinke nies al het onnodige zout naar buiten te brengen! Een soortgelijke aanpassing zien we trouwens ook bij een aantal zeevogels, zoals albatrossen en pinguïns.
- In Nederland is er geen regelgeving over het als huisdier houden van niet bedreigde reptielen. Het is dus mogelijk dat een bezoeker je aanspreekt dat hij zo’n dier bij iemand thuis in een terrarium heeft gezien. Alle reptielenhuisvesting stelt natuurlijk best wat eisen aan bijvoorbeeld lichtkwaliteit en temperatuurregeling.
Voortplanting
Of en hoe vaak chuckwalla’s voortplanten, hangt af van het weer en de beschikbaarheid van voedsel in een bepaald jaar. Alleen als er regen valt en er genoeg te eten is, vindt voortplanting plaats. In slechte jaren slaan ze over, in goede jaren kunnen vrouwtjes ook twee legsels achter elkaar leggen. De eieren worden in een ondergronds nest in het zand gelegd. Het vrouwtje blijft tot het uitkomen van de eieren in de buurt en verdedigt het nest. Zodra de kleine chuckwalla’s uit het ei kruipen, moeten ze zich echter helemaal zelf zien te redden.
Habitat en uiterlijk
Gewone oftewel noordelijke chuckwalla’s komen voor in het zuidwesten van de Verenigde Staten en delen van Mexico. Hun grootste populatiedichtheid hebben ze in de Mojave en de Sonora, dus ze passen perfect in onze Desert. Rotswoestijnen zijn precies waar ze zich in thuis voelen.
De mannetjes zijn iets groter dan de vrouwtjes en ze hebben een bredere kop. De kleur van het lijf is vooral zwart, maar patronen en gekleurde staarten komen voor. De kleuren en patronen hangen af van de populatie, van het geslacht, de leeftijd en van de actuele stemming.
Bedreiging en bescherming
Chuckwalla’s zijn niet met uitsterven bedreigd. In Nevada worden ze nog legaal in het wild gevangen voor de huisdierhandel; in andere staten is dit niet toegestaan. De soort heeft te lijden onder landontwikkeling en waar stuwmeren komen en door waterbeheer begrazing door boerderijdieren plaats vindt, is het leefgebied voor deze hagedissen minder geschikt.
Chuckwalla’s bewonen vanaf 2026 het nieuwe hagedissenverblijf in de Desert!
